Bezoekt u deze website in de werkomgeving van de gemeente Rotterdam? Dan raden wij u aan om de website in Firefox te bekijken.

Economische Verkenning Rotterdam

De Economische Verkenning Rotterdam (EVR) geeft inzicht in de belangrijkste kerngegevens van de Rotterdamse economie. Daarmee is de EVR een onmisbare informatiebron voor bestuurders, ondernemers, studenten en beleidsmakers die zich bezighouden met de ontwikkeling van de Rotterdamse economie.

De gemeente Rotterdam geeft jaarlijks, met input van een aantal vaste partners en onderzoekers en wetenschappers, vorm en inhoud aan de EVR. Op deze website vindt u dan ook de laatste cijfers en het laatste nieuws over de Rotterdamse economie. Bent u op zoek naar meer achtergrondinformatie? Aan de rechterzijde vindt u het magazine EVR2016.

Blijf op de hoogte van al het nieuws over de Rotterdamse economie. Schrijf u in voor de nieuwsbrief of volg ons via Twitter.

EVR-partners

UWV

De economie van Rotterdam


Het momentum voor de Rotterdamse regio is goed. De regio Rotterdam groeit naar verwachting in 2015 met een bovengemiddeld percentage van 2,7%. Ook voor 2016 wordt deze zelfde groei verwacht. Deze groeiversnelling is vooral te danken aan de binnenlandse markt, waar de toename van de koopkracht relatief gunstig uitpakt voor de regio.

De economie van Groot Rijnmond staat er redelijk goed voor, maar oog voor transitie is nodig omdat technologische ontwikkelingen hun impact in de regio niet zullen missen. (Regiovisie Groot Rijnmond/oktober 2015; ING)

In de partnerbijdrageNieuwe economie vraagt om andere bank’ van de Rabobank leest u meer over de groei van de Nederlandse economie en de verandering van de structuur van deze groeiende economie in de huidige ‘Next Economy’.

De partnerbijdrage van InHolland ‘Het werk in Rotterdam verandert’, informeert u over de impact van economische, technologische en maatschappelijke ontwikkelingen op het werk in de regio Rotterdam.

 

Omzetgroei uitzendbranche alle segmenten 2014

 

Economische ontwikkeling

De Nederlandse economie klimt langzaam uit het dal. Waar de regio Rotterdam het vorig jaar nog zwaar had ten opzichte van het landelijk gemiddelde, laat de economie van Rijnmond in 2014 een groei zien van 1,4% tegenover een landelijke groei van 0,9%. In 2015 is de economische groei 2,7% (bron: ING regiovisie). Deze zelfde groei wordt voor 2016 verwacht. Hiermee loopt de economische ontwikkeling in de regio Rotterdam iets voorop ten opzichte van het landelijke beeld.

 

Ontwikkeling werkgelegenheid en bedrijven

De cijfers over de werkgelegenheid zijn altijd de cijfers per 1-1- van het jaar T De ontwikkeling gaat dan over het jaar T -1. De meest recente cijfers zijn de cijfers per 1-1-2015. de ontwikkeling van de werkgelegenheid gaat dan over de ontwikkeling in het jaar 2014.

Traditioneel loopt het herstel van de werkgelegenheid in de regio Rijnmond achter op de landelijke ontwikkelingen. Dit heeft onder meer te maken met de structuur van de economie en het relatief lage opleidingsniveau van de regionale beroepsbevolking. Wel zien we aan indicatoren, als de vacatureontwikkeling en de ontwikkeling van de uitzenduren, dat het in 2015 beter gaat met de werkgelegenheid. Het aantal bedrijfsvestigingen daalde in 2014 zowel in de stad (-3,6%) als in de regio (-0,4%) per januari 2015 waren er 24.448 bedrijven actief in Rotterdam (-3,6%) en in de overige stadregio 23.190 bedrijven (- 0,4%).

De werkgelegenheid in Rotterdam daalde in 2015 met 1,5% t.o.v. 1,4% een jaar eerder. Per 1-1-2015 waren er 308.344 banen in de stad. In dezelfde periode daalde de werkgelegenheid in de overige stadsregio met - 1,2% t.o.v. -3,6% een jaar eerder. Het UWV verwacht dat in 2015/2016 de werkgelegenheid in de regio licht zal groeien (+0,5% per jaar).

Per januari 2015 waren er 24.448 bedrijven actief in Rotterdam (-3,6%) en in de overige stadregio 23.190 bedrijven (-0,4%). Positief was de ontwikkeling van de werkgelegenheid in de horeca, detailhandel en informatiesector in de stad. De banengroei van de informatiesector steeg zelfs met 4%. In de regio was een positieve groei in de groothandel, horeca en bij de financiële instellingen.

Sectoren en clusters

De zorgeconomie is al jaren een belangrijke motor van de werkgelegenheidsgroei in zowel de stadsregio als Rotterdam. In 2014 laat de werkgelegenheid in de zorg in beide gebieden een daling zien. Naar verwachting zal de werkgelegenheid in de zorgeconomie de komende jaren stabiliseren maar mogelijk ook nog licht dalen. Dit is vooral het gevolg van het landelijk overheidsbeleid voor de zorgsector.

De ontwikkeling van de werkgelegenheid in het Haven Industrieel Complex laat een verdere daling zien met ruim 1700 banen in de stad en ongeveer 1800 banen in de stadsregio.

De werkgelegenheid bij de consumentendiensten lijkt zich te stabiliseren. In de stad groeide de werkgelegenheid licht met 300 banen en in de stadsregio daalde werkgelegenheid nog licht met -200 banen.

Arbeidsmarkt

Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in Rotterdam, ondanks dat de werkgelegenheid daalde. Zo steeg het aantal vacatures en de omzet van de uitzendbranche en daalde het aantal WW uitkeringen t.o.v. een jaar eerder. Zie voor meer informatie de partnerbijdrage van Randstad ‘Minder banen voor de middenklasse

Grootste werkgevers

Hieronder staan de 25 grootste werkgevers in de stadsregio Rotterdam. De top 5 wordt per januari 2015 gevormd door 1. Gemeente Rotterdam, 2. Erasmus MC en Faculteit, 3. Ahold, 4. Laurens, 5. Politie Eenheid Rotterdam.

Werkgelegenheidsfunctie regio

De werkgelegenheidsfunctie is de verhouding tussen de werkgelegenheid (in fte’s) en het aantal inwoners tussen de 15-65 jaar in een bepaalde regio. Deze ratio geeft een beeld van de mogelijkheden voor bewoners (inclusief pendelaars van buiten de regio) om een baan te vinden én carrière te kunnen maken in de regio. De werkgelegenheidsfunctie van de Zuidvleugel van de Randstad blijft achter bij die van de Noordvleugel.

Beroepsniveau

Vergeleken met de G4 is het aandeel van beroepen op lager en middelbaar niveau in Rotterdam groter en het aandeel van beroepen op hoger niveau kleiner. Rotterdam en de regio Rijnmond zijn vergelijkbaar met het Nederlands gemiddelde.



Werkloosheid

Sinds halverwege 2014 loopt de werkloosheid in de stad en regio terug. Het aantal WW-uitkeringen in november 2015 lag lager dan een jaar daarvoor.

Werkgelegenheid

De ontwikkeling van de werkgelegenheid kent een grote dynamiek. Naast bedrijven die failliet gaan of krimpen zijn er nieuwe starters, bedrijven die zich nieuw vestigen en bestaande bedrijven die groeien. Tussen januari 2014 en januari 2015 was het saldo van de werkgelegenheid negatief. Maar nieuwe vestigingen, starters en groeiende ondernemingen leverden in de stadregio Rotterdam respectievelijk 663; 4.594 en 14.046 nieuwe banen op.

Totaal werden er dus 19.303 nieuwe banen gecreëerd. Dit waren er 1.447 minder dan het jaar ervoor. Daar tegenover staat een krimp van 29.079 banen. Deze krimp wordt ook voor het grootste deel veroorzaakt door de terugloop van arbeidsplaatsen bij bestaande ondernemingen. Rotterdam laat eenzelfde beeld zien.


Toelichting op onderstaande twee tabellen

De mutaties van de werkgelegenheid over een jaar zijn gepresenteerd op bedrijfsniveau. Bedrijfsniveau wil zeggen dat er gekeken is naar alle vestigingen behorend tot hetzelfde bedrijf die zijn actief in de Stadsregio Rotterdam. Hierbij wordt uitsluitend gekeken naar de sector waartoe de hoofdactiviteit van het bedrijf behoort.

Bij sommige bedrijven is de werkgelegenheid het grootst is het ene jaar bepaalde sector en in het daaropvolgend jaar in een andere sector. Deze bedrijven vallen onder groei of krimp en sectorverandering. (1)

In het bestand zijn correcties  toegepast omdat het jaar ervoor informatie over een bedrijf ten onrechte ontbreekt. Dit is weergegeven met administratieve correctie. (2)

Wanneer bedrijven niet mee voorkomen aan het eind van het jaar is het opgeheven of vertrokken naar een adres buiten de regio. Het is niet altijd duidelijk of deze bedrijven zijn vertrokken naar buiten de Stadsregio Rotterdam of zijn opgeheven. Informatie van buiten de regio ontbreekt. (3)

 

 

Beroepsbevolking

De beroepsbevolking in Rotterdam is sinds 2000 met 15% gestegen en in de regio Groot Rijnmond met 14%. Daarmee groeide de beroepsbevolking in Rotterdam sneller dan in gemiddeld Nederland en evenveel als in Amsterdam.

Een gunstige ontwikkeling is dat Rotterdam haar opleidingsachterstand ten opzichte van de rest van Nederland inhaalt. Het percentage hoogopgeleiden in Rotterdam is sinds 2003 toegenomen van 26%, gelijk aan het landelijk gemiddelde, tot 35% van de beroepsbevolking. Hiermee ligt het percentage hoogopgeleiden in Rotterdam hoger dan het landelijk gemiddelde van 34%. Hiermee blijft Rotterdam nog wel achter bij de andere grote steden. Het percentage laagopgeleiden in Rotterdam is gedaald van 36% in 2002 naar 23% in 2014, gelijk aan het landelijk gemiddelde.

Toevoeging op onderstaande tabellen: Match banen naar...

Beroepsbevolking volgens de internationale definitie

  • Beroepsniveau 1: Eenvoudige routinematige taken; elementair of lager onderwijsniveau vereist.
  • Beroepsniveau 2: Weinig tot middelmatig complexe taken; lager of middelbaar onderwijsniveau vereist.
  • Beroepsniveau 3: Complexe taken; middelbaar of hoger onderwijsniveau vereist.
  • Beroepsniveau 4: Zeer complexe gespecialiseerde taken; hoger of wetenschappelijk onderwijsniveau vereist.
  • Onderwijsniveau elementair: Vanaf geen onderwijs t/m onderbouw vmbo, praktijkonderwijs
  • Onderwijsniveau laag: vmbo tot en met mbo niveau 2
  • Onderwijsniveau middelbaar: Vanaf mbo niveau 3 tot en met laag niveau hoog onderwijs
  • Onderwijsniveau hoog: hbo en wo bachelor en masters



Vacatures

In 2014 zagen we voor het eerst weer een stijging in het aantal ontstane vacatures. Deze stijging is het gehele jaar 2015 doorgezet. In 2015 ontstonden er in de eerste drie kwartalen 42.963
tegenover 35.217 in de eerste drie kwartalen van 2014. De verwachting is dat deze groei verder doorzet in 2016.

 

 

 

 

Vergrijzing

In de regio Rotterdam worden ruim 75.000 banen bezet door mensen tussen de 55 en de 65 jaar. Het gaat hierbij om 14% van de banen in de regio. Dit percentage is niet één-op-één door te vertalen naar de toekomstige vervangingsvraag. De pensioenleeftijd wordt geleidelijk verhoogd naar 67 jaar. Daarnaast veranderen organisatorische en technologische ontwikkelingen het karakter van werk en maken sommige banen overbodig.

Opleiding en kennis

 Het opleidingsniveau van de beroepsbevolking en de aanwezigheid van kennisintensieve bedrijvigheid zijn beiden van invloed op de innovatiekracht van de Rotterdamse regio. In de afgelopen tien jaar is het opleidingsniveau in Rotterdam flink gestegen. Rotterdam heeft met haar MBO, HBO en WO opleidingen een grote groep aan studenten die bij kunnen dragen aan de verdere stijging van het opleidingsniveau van de beroepsbevolking. Ook leveren deze onderwijsinstellingen een belangrijke bijdrage aan de werkgelegenheid van de regio.

 

EVR partners, Hogeschool Rotterdam en Albeda college gaan in hun bijdragen; ‘Innoverend leren voor de Next Economy’ en ‘Opleiden voor de nieuwe arbeidsmarkt’, in op de snel veranderende kenniseconomie en hoe zij jongeren daarop voorbereiden. Zij beschrijven hoe de inhoud en het aanbod van beroepen door innovaties en technologische vooruitgang snel veranderen en hoe zij daar als onderwijsinstellingen op inspelen.

 

Kennisgerelateerde werkgelegenheid

De werkgelegenheid in de kennisdiensten laten sinds 2010 een daling zien. Ook over 2014 daalde de werkgelegenheid met bijna 2000 banen in Rotterdam tot 2400 banen in de hele stadsregio.

Studenten

De toename van het opleidingsniveau zien we ook terug in het aantal ingeschreven studenten. Het aantal ingeschreven studenten bij het MBO op niveau 1 en 2 loopt sinds 2007 terug tot 11.261 in 2014. De andere opleidingsniveaus lieten over deze jaren een stijging zien. Het aantal inschrijvingen op het HBO daalde na 2010, maar neemt vanaf 2013 weer toe. 60% van het aantal studenten dat in Rotterdam woont, volgt hoger onderwijs. Dit percentage ligt iets hoger dan het landelijk gemiddelde, maar aanzienlijk lager dan percentage studenten dat hoger onderwijs volgt in Amsterdam (74%) en Utrecht (82%). Het percentage MBO-studenten dat doorstroomt naar een HBO-opleiding ligt in Rotterdam hoger dan gemiddeld in Nederland.

Opleidingsniveau beroepsbevolking

Het opleidingsniveau van de beroepsbevolking en aanwezigheid van kennisintensieve bedrijvigheid zijn van invloed op de innovatiekracht.

Een andere gunstige ontwikkeling is dat Rotterdam haar opleidingsachterstand ten opzichte van de rest van Nederland inhaalt. Was in 2002 nog 36% van de Rotterdamse beroepsbevolking laag opgeleid, vergeleken met 29% van de Nederlandse beroepsbevolking. In 2014 is dit aandeel voor Rotterdam tot 23% gedaald. Het percentage laagopgeleiden ligt daarmee net onder het landelijke gemiddelde van 20%. Het aandeel hoogopgeleiden is sinds 2002 toegenomen van 26%, gelijk aan het Nederlandse gemiddelde, tot 35% van de beroepsbevolking en ligt daarmee hoger dan in Nederland (34%).

R&D

Volgens de Erasmus Innovatiemonitor 2015 is de hoeveelheid product- en dienstinnovaties van Nederlandse bedrijven is het afgelopen jaar gestegen. De investeringen van organisaties in Nederland in onderzoek en ontwikkeling (R&D) zijn het afgelopen jaar echter met 1,9% gezakt naar gemiddeld 2,4% van de omzet.

Uit de Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor komt eveneens naar voren dat Nederlandse bedrijven uit vooral de hightech-sector actief zijn met disruptieve innovaties. Gemiddeld gezien zijn zij 18,7% meer actief met disruptieve innovatie ten opzichte van het landelijke gemiddelde.

Uit de trends en ontwikkelingen innovatie blijkt dat het midden- en kleinbedrijf in Rotterdam relatief veel innovatieve ondernemers telt. Innovatieve bedrijven zijn belangrijk voor de ontwikkeling en vernieuwing van de economie van een regio. Zij zijn voorlopers in vernieuwing en staan vaak aan de basis van de ont3wikkeling van nieuwe niches en nieuwe werkgelegenheid.

 

3d-printing.jpg

Ontwikkeling van het overaanbod

Doordat de vraag naar kantoren de laatste jaren fors is afgenomen, is er sprake van een overaanbod van bedrijfs-, kantoor-, en winkelruimte in Rotterdam. Deze ontwikkeling zorgt voor leegstand. Hieronder is te zien hoe het aanbod van werklocaties zich ontwikkelt ten opzichte van het evenwichtsniveau.

Het aanbod van bedrijfsruimte in Rotterdam wijkt de afgelopen 3 jaar niet veel af van het evenwichtsniveau, maar vertoont wel een stijgende lijn. In de prognoses voor de komende 5 en 10 jaar daalt het overaanbod naar het evenwichtsniveau. Dit wordt veroorzaakt door een tekort aan aanbod in de havengebieden, tegenover een overaanbod op stedelijke bedrijventerreinen.

De situatie bij kantoorruimten is geheel anders. In 2010 was er een aanbod van 6% boven het evenwichtsniveau. Het overaanbod is in drie jaar toegenomen tot bijna +14% in 2013. De verwachting is dat de komende periode het overaanbod gaat afnemen.

Het aanbod aan winkelruimten is de afgelopen 3 jaar redelijk in de buurt van het evenwichtsniveau gebleven. Voor de komende jaren wordt gewerkt aan nieuwe winkelruimte in de binnenstad en op Alexandrium om daarmee de aantrekkingskracht van het Rotterdamse winkelaanbod te versterken. Dit zal leiden tot een aanvankelijke toename van het overaanbod, die naar verwachting over tien jaar weer is gedaald tot het evenwichtsniveau.

 

 

Beeld per type ruimte

Het beeld voor de ontwikkeling van de markt voor bedrijfsruimte, kantoorruimte en winkelruimte verschilt. Alle hebben echter te maken met een toename van aanbod ten opzichte van de vraag.

Sinds 2010 is het aanbod aan bedrijfsruimte toegenomen, terwijl de opname is afgenomen. Als die twee lijnen te ver uit elkaar gaan lopen, ontstaat een overaanbod aan bedrijfsruimte. Ook het aanbod aan kantoorruimte is de afgelopen jaren sterk toegenomen, terwijl de gemiddelde opname van kantoorruimte vrijwel gelijk is gebleven. Hierdoor is een groot overaanbod van kantoorruimte ontstaan en daarmee een structurele leegstand. Het aanbod van winkelruimte is eveneens gestegen, zij het minder sterk dan bij de kantoorruimte. Het opnameniveau van winkelruimte is vrijwel gelijk gebleven.

Consumentenstad

In het eerste halfjaar van 2015 is het aantal hotelovernachtingen in Rotterdam gestegen met 8,6%. Het aantal hotelgasten steeg met 13,8%. Onder de consumentendiensten van Rotterdam vallen vrijetijd, horeca en detailhandel. De werkgelegenheid in de consumentendiensten stabiliseerde zich. Er was een lichte stijging van 300 banen in de stad en lichte daling van 200 banen in de stadsregio.De bijdrage van EVR partner Ooms Makelaars gaat in op economische impuls in de binnenstad door onder andere de oplevering van diverse woningnieuwbouwprojecten in het centrum van de stad.

 

Inkomen en bestedingen

Ontwikkelingen in de bevolkingsomvang en –samenstelling hebben invloed op de bestedingen.
Het besteedbaar inkomen en onze voorkeuren voor de wijze van vrijetijdsbesteding hebben effect op de vraag naar consumentendiensten.

Zowel bewoners als bezoekers maken gebruik van diensten en producten van bedrijven uit de consumentensector. De belangrijkste gebruikers van consumentendiensten zijn de bewoners van de stad Rotterdam zelf. In 2013 was het gemiddeld besteedbaar inkomen in Rotterdam € 22.100,- Vergeleken met de gemeenten in de stadsregio Rijnmond en de andere grote steden in Nederland is dit laag.

Niet alleen het besteedbaar inkomen is van belang voor de vraag naar consumentendiensten, ook de bevolkingssamenstelling. Naast de vergrijzing neemt het aandeel eenpersoonshuishouden in Rotterdam toe tot ruim 154.000 in 2025. Dit is 48% van het totaal. Op dit moment zijn er 129.264 eenpersoonshuishoudens in Rotterdam.

In 2013 gaf een inwoner van Rotterdam op jaarbasis gemiddeld 950 euro per jaar uit tijdens vrijetijdsbezoek aan de stad. De verschillen tussen de leeftijdsgroepen liep van 700 euro voor 65-75 jarigen en 1100 euro voor de leeftijdsgroepen tussen 13 en 44 jaar. De verwachting is dat deze bestedingen in 2014, maar vooral in 2015, licht gaan stijgen als gevolg van het toenemende consumentenvertrouwen. Ook de piek in de werkloosheid lijkt voorbij.

Aantrekkelijkheid Rotterdam

Rotterdam is ‘hot’ bij buitenlandse reisdeskundigen. De opening van de Markthal, maar ook van het vernieuwde Centraal Station en De Rotterdam trok internationaal de aandacht en leverde positieve verhalen op in onder andere de Rough Guides en Lonely Planet. Dit leidt tot een toenemende belangstelling voor Rotterdam van buitenlandse toeristen.

Bezoekfrequentie en herkomst bestedingen

Consumentendiensten worden afgenomen door zowel bewoners van de stad als door mensen van buiten de stad. Rotterdam kon in 2011 nog een stijging in bezoekersaantallen noteren. In 2012 is het bezoekersaantal met bijna 540.000 bezoeken afgenomen tot een totaal van 15.964.000. Dit is een daling van -3,3%. Daarmee is Rotterdam weer op het niveau van 2010. De meeste sectoren laten een daling zien, waarvan de categorie ‘Theaters & Podia’ met -6,6% de grootste daling realiseert. De sectoren ‘Bioscopen & Casino’ en ‘Stadions’ laten een lichte stijging zien van respectievelijk +0,7% en +2%. Rotterdam heeft nog steeds de hoogste bezoekfrequentie van alle toeristische steden. Gemiddeld bezoekt men Rotterdam 3,2 keer. Dat betekent dat de bezoeker graag terugkomt in Rotterdam (Bron: CVO 2012).

Op basis van de voorlopige cijfers 2013, is de verwachting dat de bezoekaantallen licht zijn toegenomen in 2013. Het lijkt erop dat met name de sectoren ‘attracties’ en ‘musea’ van deze stijging profileren. Omdat niet alle attracties en musea deelnemen in de Toeristische Barometer Rotterdam, zijn de bezoekcijfers een indicatie van de ontwikkelingen in deze sectoren. Voor meer informatie: Rotterdam.toeristischebarometer.nl

Hotelovernachtingen en bezettingsgraad

Het eerste half jaar van 2014 gaf een duidelijke stijging van het aantal hotelovernachtingen te zien. (13%, tov het eerste halfjaar van 2013). Dit is geen eenmalige groei sinds 2008 groeit het aantal overnachtingen en gasten.

Ondanks de stijging van het aantal hotelovernachtingen staan zowel de bezettingsgraad als de prijzen van hotelkamers onder druk staan. De gemiddelde bezettingsgraad is in 2013 namelijk afgenomen van 61,8 naar 59,4%. Naast de lagere bezettingsgraad is ook de RevPAR (gemiddelde opbrengst per kamer t.o.v. het aantal beschikbare kamers) gedaald. De gemiddelde opbrengst lag in 2012 op 56 euro, in 2011 was dit nog 60 euro. De verwachting is dat in 2013 de bezettingsgraad en RevPAR weer licht zijn gedaald.

Winkels en horeca

De crisis lijkt op het eerste gezicht weinig effect gehad te hebben op de werkgelegenheid in de detailhandel en horeca. Het aantal banen in de detailhandel steeg tussen 2008 en 2014 in Rotterdam met 3,6% en in de horeca met maar liefst 10,6%. Ook in het laatste jaar was de banengroei in de horeca nog positief (1,3%). In de detailhandel leidde de voortdurende daling van de consumentenbestedingen echter tot een krimp van het aantal banen met 2,7%.

Haven

De economie van de haven is inzichtelijk te maken aan de hand van de concurrentiepositie van de haven en de kruisbestuiving tussen de haven en de stad.

De crisis heeft weinig vat gehad op de aan- en afvoer van goederen in de Rotterdamse haven, hoewel het beeld per productgroep verschilt. De concurrentiepositie van Rotterdam, als grootste haven van Europa en de vijfde haven van de wereld, is sterk.
Maar de vraag is of de stad wel genoeg profiteert van de ontwikkelingen in de haven. Verdergaande automatisering zet de werkgelegenheid onder druk, maar de (verwachte) groei in de overslag zorgt aan de andere kant weer voor extra werkgelegenheid. In het bijzonder de maritieme sector en ‘cleantech’ bieden kansen.

In de partnerbijdrage Bouwen aan de haven van morgen' gaat het Havenbedrijf Rotterdam in op de technologische initiatieven die vorm geven aan de nieuwe economie en de gevolgen hiervan op de werkgelegenheid en de traditionele havensectoren.

Richard Wagemakers van KPMG licht in zijn partnerbijdrage ‘Maak van Rotterdam een slimme haven’ toe waarom Rotterdam een smartport moet worden om de concurrentie voor te kunnen blijven. Hij gaat hierbij in op de kansen en de uitdagingen van deze innovatieslag.

Technologische veranderingen / clean tech delta

Hoe zal de Rotterdamse economie zich ontwikkelen in de derde industriele revolutie, aangedreven door internettechnologie en hernieuwbare energie? Hiervoor schetsen Walter Manshanden en Bart Kuipers twee scenario’s in hun essay ‘Rotterdam na het fossiele tijdperk’. In hun essay geven ze aan hoe de vooraanstaande positie van Rotterdam in de internationale olie-industrie gaat veranderen.


Concurrentiepositie

De concurrentiepositie van de Rotterdamse haven is sterk als grootste haven van Europa en vijfde haven van de wereld.

In 2015 steeg de overslag licht met 5% tot 446 miljoen ton.

Het was wel een jaar met grote verschillen tussen de marktsegmenten:

  • Droog massagoed minimale daling (-0,1%)
  • Nat massagoed: kleine stijging (+10%)
  • Olieproducten en overig nat (-8,1% en -7,4%)
  • Containers: minimale daling (-0,1%)
  • Breakbulk; kleine groei (+6,5%)


Het marktaandeel overslag van de Rotterdamse Haven in de havens van de Le Havre-Hamburg steeg in 2015 met 1% tot 38%. Tot 2020 wordt een groei van het aandeel tot 39% verwacht.

De haven en de stad

Het economisch nut van de haven voor Rotterdam wordt onder andere gemeten aan de hand van de directe haven gerelateerde werkgelegenheid en waarde.

Havengerelateerde werkgelegenheid

Sinds het begin van de crisis is de werkgelegenheid in het Haven Industrieel Complex gedaald. . In de regio zijn in 2015 63.035 mensen werkzaam in het HIC. Het aantal bedrijven loopt sinds 2008 terug in zowel de stad als de regio. In 2015 zijn er in de stad nog 1442 bedrijven actief en in de regio als geheel 2795 bedrijven.

Maritieme cluster

Met een stijging van ruim 1300 banen en toename van zowel productiewaarde en toegevoegde waarde met 2% (€ 610 miljoen en respectievelijk € 266 miljoen) presteerde de maritieme cluster landelijk in 2013 beter dan voorgaande jaren. In totaal werken er circa 224.000 personen in de cluster in Nederland, dat is 2,5% van de Nederlandse werkgelegenheid. De 2% groei van maritieme toegevoegde waarde was ook groter dan het bbp (0,3%). Dit valt na te lezen in “De Veel van de maritieme bedrijven zijn gevestigd in de regio Rijnmond en Drechtsteden. Nederlandse Maritieme Cluster: Monitor 2014”.

In het artikel ‘De derde Maasvlakte ligt op het Weena’ laten Bart Kuipers en Walter Manshanden zien dat de toekomst van de haven vooral ligt in de Maritieme Dienstverlening. Rotterdam is nu al een belangrijk internationaal centrum van maritieme zakelijke diensten. De toegevoegde waarde in de maritieme sector als geheel groeit, met name als gevolg van ontwikkelingen in de offshore industrie. Voor het cluster van maritieme zakelijke dienstverleners biedt dit grote kansen voor verdere ontwikkeling en groei.

Bijlagen

 

Werkgelegenheid

Bedrijfsvestigingen

Downloads

EVR2016 Magazine

Download hier het EVR2016 Magazine.

evr2016mag1.jpg

Tabellen en Cijfers

Download hier de tabellen en cijfers EVR2016 Magazine.

 

Next Economy Next City

De EVR kent - naast de presentatie van de laatste economische cijfers – ieder jaar een speciaal thema. Voor 2016 is gekozen voor het thema ‘Next Economy Next City'.

Hierin wordt naar de toekomstige economie gekeken en hoe technologische ontwikkelingen het werken in de toekomst gaan veranderen. De economie in de Rotterdamse regio groeit, maar de werkgelegenheid in de regio blijft achter. Door de toenemende automatisering en robotisering staan traditionele banen met veel routinematige taken onder druk.

Er zijn ook volop kansen, want de nieuwe economie levert ook nieuwe werkgelegenheid op. Banen die we nu misschien nog niet kunnen benoemen, maar waarvan we wel weten welke competenties en vaardigheden nodig zijn. Denk aan de juiste kennis over techniek en big data. Maar ook aan vaardigheden, zoals flexibiliteit, ondernemerschap en aanpassingsvermogen. Om deze kansen te verzilveren is gezamenlijke inzet van het bedrijfsleven en het onderwijs nodig.

Een belangrijke kans voor Rotterdam is het ontwikkelingen van crossovers tussen de stad en de haven. Door het beter verbinden van de haven, de maakindustrie en logistiek aan de ene kant en de dienstensector in de stad aan de andere kant, kan de economie van de regio veel sterker worden. Willen we deze kansen laten slagen dan moeten alle partijen in de stad de verandering omarmen en inzetten op innovatie.

Nieuws

 

Ondernemer in Rotterdam? Kom naar Crowd Force en help de EVR verder.

Geplaatst op 10 juni 2016

Economische Verkenning Rotterdam neemt deel aan de achtste editie van Crowd Force Rotterdam. In deze video stelt wethouder Struijvenberg de vraag: Wat moet de gemeente doen om het gebruik en de zichtbaarheid van de EVR onder ondernemers te vergroten. Wil je EVR helpen? Kom 22 juni 2016 om 19:00 naar Spaces (Hofplein 20).

Rotterdam 100 Finale

Geplaatst op 19 mei 2016

Om de Next Economy te creëren moet Rotterdam blijven innoveren. Om die reden verbindt de stad top talenten met toonaangevende bedrijven via de talentencompetitie Rotterdam 100. Zo worden krachten gebundeld om Rotterdam klaar te stomen voor de ‘Next Economy’.

Op dinsdag 7 juni 2016 strijden vier talenten teams in de Rotterdam 100 finale. Deze finale vindt plaats van 15:00 tot 17:00 uur op de Erasmus Universiteit te Rotterdam. De finale bijwonen? Bevestig uw aanwezigheid hier.

CEO’s, ondernemers en ambitieuze studenten komen hier samen in een bruisende omgeving. Een dag vol met inspirerende sprekers, Get In The Ring pitch battles en Next Economy innovaties. Een inspirerende dag met volop mogelijkheden om te netwerken. De finale omvat onder meer een:

● Get in The Ring pitch competitite
● Keynote van burgemeester Aboutaleb
● Intermezzo van award winning startup Tony’s Chocolonely

Geïnteresseerd? Meer informatie en tickets vind u hier.

Overslag in haven blijft gelijk

Geplaatst op 21 april 2016

In de Rotterdamse haven zijn in het eerste kwartaal ongeveer evenveel goederen overgeslagen als in dezelfde periode vorig jaar. Alle overslagcijfers zijn op de website van het Havenbedrijf Rotterdam terug te vinden.

Rotterdam Partners publiceert jaarcijfers

Geplaatst op 14 april 2016

Goed nieuws uit de jaarcijfers van stadspromotor Rotterdam Partners. Rotterdam blijft groeien als trekpleister voor toeristen, bedrijven en bewoners.

- Download de infographics van de Jaarcijfers 2015
- Bekijk onze animatie van de Jaarcijfers 2015

Het EVR2016 magazine is uit!

Geplaatst op 11 februari 2016

Benieuwd naar de laatste trends en ontwikkelingen van de Rotterdamse en regionale economie? Wil je meer weten over de Next Economy? Wacht dan niet langer en download het EVR2016 Magazine meteen!

evr2016mag1.jpg

Nieuwsbrief december 2015

 

EVR2016: Next Economy, Next City

Geplaatst op 24 november 2015

3d.JPGDe voorbereidingen voor de EVR2016 zijn in volle gang. Met als thema voor dit jaar is gekozen voor: Next Economy, Next City

In deze EVR zullen we net als vorig jaar, de aandacht richten op de nieuwe ontwikkelingen.

Lag vorig jaar de nadruk op de Next Economy en met name op onder andere de circulaire economie en 3D printing, dit jaar worden ándere aspecten van de nieuwe economische ontwikkelingen belicht en wordt gekeken naar de effecten hiervan op stad en regio. Wat betekent het als een groot deel van de banen op middenniveau gaat verdwijnen als gevolg van allerlei technologische ontwikkelingen?

In een bijdrage van de Intelligence Group voor het EVR magazine 2016 wordt duidelijk welke banen en beroepsgroepen het betreft en wat het aandeel is van deze banen in de Rotterdamse economie. Onze nieuwe partner CGI zal een bijdrage leveren over technologische ontwikkelingen, mobiliteit en Rotterdam.

Het artikel De derde Maasvlakte ligt op het Weena uit de EVR 2015, krijgt een vervolg. In dit artikel werden vier scenario’s voor de economische ontwikkeling van stad en haven in 2040 geschetst. In het nieuwe essay gaan de onderzoekers verder met twee van deze vier scenario’s en hun impact op de stedelijke en regionale economie. Hierbij kijken zij nadrukkelijk wat het effect van het toekomstbeeld van de Amerikaanse econoom Rifkin, (the Zero Marginal Cist society and Third Industrial Revolution), is op deze scenario’s.

Maar ook de nieuwe maakindustrie komt aan bod. Wist je dat in de eerste helft van dit jaar het aantal industriële starters in de regio al met 38% is gestegen? Dit wijst erop dat de nieuwe maak- en creatieve industrie meer tot ontwikkeling komt (ING regiovisie Rijnmond 2015).

En dit is nog maar een deel van de bijdragen. Kortom iets om naar uit te kijken, wanneer je geïnteresseerd bent in de regio en de kansen voor nieuwe ontwikkelingen.


 

Inkoopgedrag maakindustrie onderzocht

Geplaatst op 24 november 2015

Makercity.JPGIn de Economische Verkenning Rotterdam van 2015 is een bijdrage opgenomen over inkoop door de regionale maritieme maakindustrie. De bijdrage over de maritieme maaksector was een opmaat voor een breder enquêteonderzoek onder de regionale maakindustrie naar hun inkoopgedrag. 

De analyse van het inkoopgedrag heeft zich gericht op kenmerken van de ingekochte producten (materialen, producten en hun waarde), de inkooprelatie (frequentie, duurzaamheid en motieven), de relatie met leveranciers) en de herkomst van de ingekochte producten (geografische invalshoek). Op die manier is inzicht verkregen in de omvang van inkoopstromen, de herkomst van inkoop en de aard van en de motieven achter de inkooprelaties van de regionale maakindustrie. Bovendien is ook inzicht verkregen in de mate waarin maakbedrijven zich bezighouden met duurzaamheidsaspecten van hun inkoopgedrag.

Zo zien we dat er voor ongeveer 5,5 miljard euro wordt ingekocht door de maakbedrijven in de regio Rijnmond Drechtsteden. 65% van de belangrijkste leveranciers zijn buiten de regio gevestigd. Lees hier het complete rapport.

 

 

 

 

 


 

De economische barometer volgens de ING en Rabobank

Geplaatst op 24 november 2015

ing en rabo logos.JPGDe banken laten regelmatig hun licht schijnen over de regionale economie. Zo verwacht de Rabobank in de Regionale Prognoses 2016 een  economische groei in de regio Rijnmond van 2,8 %, en een werkgelegenheidsgroei van 1,5 %. Ook zal, naar verwachting de werkloosheid 0,8% dalen in 2016.

De ING heeft een meer uitgebreide Regiovisie voor de Rotterdamse regio opgesteld.

Na de crisisperiode zit de economie van Rotterdam en regio weer in de lift zit. De verwachting is dat de economie in de regio Groot Rijnmond zowel dit jaar als in 2016, met 2,7% zal groeien.

Verder wordt in de visie van de ING  ingegaan op de betekenis van de Next Economy voor de Rotterdamse regionale economie.

 


 

‘Rotterdam is koploper in transformatie kantoorpanden’

Geplaatst op 24 november 2015

Peter van Nederpelt.JPGHerontwikkeling van kansloze kantoor- en winkelpanden draagt bij aan herstel op de Rotterdamse commerciële vastgoedmarkt, zegt Ooms-directeur Peter van Nederpelt.

Wat is de stand van zaken op de Rotterdamse kantorenmarkt?

De afgelopen jaren was de kantorenmarkt in Rotterdam matig, maar we zien nu langzaam verbetering optreden. Wat daaraan bijdraagt, is dat er de voorbije jaren relatief veel kansloze kantoren zijn omgebouwd tot woningen, studentenhuisvesting, hotels en scholen. Hierdoor is er circa 300.000 vierkante meter voorraad aan de kantorenmarkt onttrokken. Rotterdam is hierin echt een koploper, ook dankzij de goede samenwerking tussen de gemeente en marktpartijen. Zonder transformatie waren de problemen op de kantorenmarkt veel groter geweest, nu is het aanbod nog redelijk stabiel gebleven.

 

Hoe ontwikkelt de vraag naar kantoorruimte zich?

Vanaf het tweede kwartaal zien we de vraag naar kantoorruimte weer aantrekken. Daarbij sprong een aantal grote verhuurtransacties in het oog. Zo trekt het Cambridge Innovation Center in het Groot Handelsgebouw met de intentie om daar binnen vijf jaar 550 start-ups onder te brengen. Een andere blikvanger is de verhuur van een groot kantoorpand langs de A20 aan de Nationale Politie. Dit gebouw stond sinds 2012, na het vertrek van het Algemeen Dagblad en NRC Handelsblad, leeg.


Kan de vrij hoge leegstand van circa 20% op de kantorenmarkt in Rotterdam weer afnemen?

We verwachten dat de leegstand de komende jaren zal dalen, mede omdat de nieuwbouw van kantoren vrijwel is stilgevallen. Maar de vraag richt zich vooral op panden op de beste locaties, die goed bereikbaar zijn met het openbaar vervoer en met goede voorzieningen in de omgeving. In de periferie treedt voorlopig geen herstel op. Dit temeer daar leegstaande kantoorpanden in randgemeenten zich vaak niet lenen voor transformatie naar andere bestemmingen. Voordeel van Rotterdam is dat iets meer dan de helft van de leegstand zich in en rond het centrum bevindt, waar herontwikkeling eenvoudiger is.

 

Welke ontwikkelingen op de Rotterdamse winkelmarkt vallen u op?

Net als in de kantorenmarkt zien we dat de polarisatie tussen de top en de onderkant van de winkelmarkt toeneemt. De vraag naar A1-locaties blijft goed en trekt zelfs nog wat verder aan, terwijl het aanbod hier beperkt is. Daarbuiten zien we de leegstand echter sterk toenemen. Er is eenvoudigweg te veel aanbod van winkels in Rotterdam. Daarom zijn we een aantal jaren geleden in de minder populaire winkelstraten eveneens gestart met herontwikkeling en dit verloopt ook naar tevredenheid.

 

Tonen beleggers weer meer belangstelling voor commercieel vastgoed in Rotterdam?

De interesse van beleggers voor kantoren en winkels in Rotterdam neemt absoluut weer toe. Vooral buitenlandse partijen zijn de laatste tijd erg actief, nadat ze een paar jaar afwezig waren. Internationale beleggers richten zich in Nederland wel nog steeds op de goede locaties in de grote steden en laten de kleinere plaatsen links liggen. Dit is ook zichtbaar in de prijzen. Deze staan bijvoorbeeld in de randgemeenten van Rotterdam nog onder druk.

 

Welke specifieke trends in de lokale economie zijn van belang voor Ooms?

Bij onze woningmakelaardij constateren we dat de binnenstedelijke woningvoorraad conform het gemeentebeleid de afgelopen jaren sterk is toegenomen. Daarbij is het belangrijk dat ook hogere inkomens nu weer in de binnenstad neerstrijken, waar dat in het verleden niet het geval was. Hoogwaardige nieuwbouwprojecten zoals de Markthal, de Calypso, het Timmerhuis en 100Hoog zijn vrijwel volledig uitverkocht. De opwaardering van de binnenstad tot een aantrekkelijk woonklimaat komt de levendigheid van de stad en de detailhandel en horeca ten goede.

 

 

 

 

 

 

 


 

Ontwikkeling van het fietsverkeer binnen Rotterdam tussen 2000 en 2012

Geplaatst op 24 november 2015

Kopie van Ontwikkeling van fietsverkeer Rotterdam grafiek.JPG

Aanmelden voor de EVR Nieuwsbrief

Meld u aan voor de EVR Nieuwsbrief en blijf op de hoogte van van de belangrijkste kerngegevens van de Rotterdamse economie.

*verplicht veld

Economische Verkenning Rotterdam

De Economische Verkenning Rotterdam (EVR) geeft inzicht in de belangrijkste kerngegevens van de Rotterdamse economie. Daarmee is de EVR een onmisbare informatiebron voor bestuurders, ondernemers, studenten en beleidsmakers die zich bezighouden met de ontwikkeling van de Rotterdamse economie.

De gemeente Rotterdam geeft jaarlijks, met input van een aantal vaste partners, onderzoekers en wetenschappers, vorm en inhoud aan de EVR. Aanvullend op de papieren publicatie die dit jaar voor de 13e keer wordt uitgebracht, wordt een groot deel van de gegevens die wij verzamelen op deze website gepubliceerd. Bezoek daarom regelmatig deze website voor nieuwe feiten en cijfers over de verschillende thema’s; zo blijft u op de hoogte!

 

Credits / colofon

Gemeente Rotterdam
Stadsontwikkeling
Afdeling Economie
Postbus 1130
3000 BC Rotterdam
Email: evr2016@rotterdam.nl

Colofon

Aan deze website is de uiterste zorg besteed. Voor informatie die onvolledig of onjuist is opgenomen, aanvaarden de auteurs van Stadsontwikkeling, gemeente Rotterdam geen aansprakelijkheid.

Overname van gegevens is toegestaan met bronvermelding ‘Economische Verkenning Rotterdam 2016’.

Onderzoek en samenstelling

Stadsontwikkeling, gemeente Rotterdam
Onderzoek en Business Intelligence, gemeente Rotterdam 

Essays

Frank van Oort & Wouter Tuinenburg, Erasmus Universiteit Rotterdam & Universiteit Utrecht
Walter de Vries, Matthijs van ’t Hoff & Nienke van der Velde, gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling
Joris Stok & Inez Postema, gemeente Rotterdam & Deltalinqs Energy Forum
Walter Manshanden & Bart Kuipers, Netherlands Economic Observatory & Erasmus Universiteit Rotterdam
Gerben Bekker, Intelligence Group

Column

Matthijs Taanman & Janjoost Jullens, Studio Wolfpack

Vormgeving

Tappan Communicatie
Gerbengerrit, Gerben Verhaar  

Copywriter

Jeroen Boogaard 

Fotografie

Maarten Laupman
Sanne Donders
Rogier Bos

Opdrachtgever

Gemeente Rotterdam, Stadsontwikkeling
Niem Tewarie (projectleider), Edith Jacobs

Coördinatie en communicatie

Gemeente Rotterdam, Léon la Rivière
Stagiaire, Nadia Hessin 

Partners Economische Verkenning 2016

Albeda College: Annette van der Kaay
Erasmus Universiteit Rotterdam: Ronald van den Bos
Hogeschool Rotterdam: Peter Troxler & Bert Hooijer
Inholland: Petra Biemans & Gürkan Çelik
KPMG: Eric van Wingerden
Rabobank: Arjen van Klink
Randstad: Alex Groeneveld, Nicole van der Spek
Ooms Makelaars bedrijfshuisvesting BV.: Peter van Nederpelt
Port of Rotterdam: Caroline Kroes en Isabelle Vries
UWV: Jacqueline Toxopeus
CGI: Wim Wendt

Disclaimer

De informatie op deze site wordt beschikbaar gesteld door de gemeente Rotterdam. Wij besteden de uiterste zorg aan het zo actueel, toegankelijk, correct en compleet mogelijk maken en houden van de inhoud van de site. Desondanks bestaat de mogelijkheid dat bepaalde informatie onvolledig, na verloop van tijd verouderd of niet meer correct is. Gemeente Rotterdam aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde informatie. Aan de inhoud van deze website kunnen geen rechten worden ontleend. Bovendien is de gemeente Rotterdam niet verantwoordelijk voor de inhoud van de sites waarnaar verwezen wordt.

 

 

 

Contact

Heeft u vragen of opmerkingen over de feiten, cijfers of middelen van de EVR2016, dan kunt u contact opnemen via evr2016@rotterdam.nl.